320803
Article
In basket
Spór ks. Staszica z XI ordynatem Aleksandrem Zamoyskim / Janusz Panasiewicz. W: Archiwariusz Zamojski. T. 21 (2023), s. 149-161.
Author
Panasiewicz Janusz (1950- ) Autor
Form of Work
Artykuły Publikacje naukowe
Subject
Staszic, Stanisław (1755-1826) Zamoyski, Aleksander (1770-1800)
Genre/Form
Artykuł problemowy
Dotyczy folwarku Nawóz.
Artykuł przedstawia rzeczywisty przebieg sporu ks. Stanisława Staszica ze swym wychowankiem XI ordynatem Aleksandrem Zamoyskim. Archiwalne odkrycie Józefa Olejniczaka, dyrektora Muzeum Stanisława Staszica w Pile w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie położyło kres oszczerczej opinii o jego zachowaniu, którą zapewne zarządca Ordynacji Zamojskiej Joachim Owidzki podzielił się z Kajetanem Koźmianem. Taka właśnie relacja w Pamiętnikach przez dziesięciolecia zamazywała rzeczywisty przebieg zdarzenia i ukazywała Staszica w niekorzystnym świetle. Analiza sytuacji ekonomicznej województwa lubelskiego po upadku insurekcji kościuszkowskiej ukazała ogrom zniszczeń folwarków i chłopskich zagród na jej terenie, które nawet po latach nie były w stanie się od-budować. Wygenerowało to wielką drożyznę żywności, którą mogły tam nielegalnie dostarczać folwarki z terenów I zaboru austriackiego poprzez pobliską granicę. Domniemana aprobata Staszica dla takiego procederu swego zarządcy mogła nawet dziesięciokrotnie zwiększyć dochód małe-go folwarku, jakim był Nawóz.Przesłanką uzasadniającą takie rozumowanie jest postawa XII ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego, który swymi pierwszymi decyzja-mi, po objęciu Ordynacji po śmierci brata, zakończył ugodą wytoczony przez Staszica proces. Zwrócił mu też jego kapitały oddane w depozyt swej matki. Ukazał w ten sposób bezpodstawność argumentów byłego zarządcy zawistnego o dochody Staszica.
Notes:
Summary, etc.
Dotyczy folwarku Nawóz.
Language note
Streszczenie w języku angielskim.
Confirm report execution
Confirm report execution
Confirm report execution
Confirm report execution
The item has been added to the basket. If you don't know what the basket is for, click here for details.
Do not show it again