Streszczenie: Tekst jest kontynuacją artykułu "W kręgu mitów, czyli o tym, co nie zadecydowało o wyborze Augusta II na tron polski w 1697 roku" (KH 129, 2022, 4, ss. 797–821), w którym podważona została popularna narracja, jakoby o elekcji Augusta II na tron polski zadecydowały korupcja i uczta wyprawiona na polu elekcyjnym w noc z 26 na 27 czerwca 1697 r. W niniejszym artykule autorka stara się ustalić, co rzeczywiście zadecydowało, że w rozdwojonej elekcji 1697 r. obok ks. francuskiego François Louisa de Conti szlachta polska dokonała wyboru kandydata najmniej spodziewanego — konwertyty z luteranizmu, saskiego elektora Fryderyka Augusta I Wettyna, znanego nam jako August II Mocny. Odtwarzając bieg zdarzeń w ostatnich dniach kampanii wyborczej, pokazuje, że na polu elekcyjnym decyzji o wyborze króla nie podjęto „w pijackim szale”. Do wyboru elektora saskiego przyczynił się splot czynników, wśród których istotne były rozważne argumenty polityczne: utrzymanie sojuszu z cesarstwem, pokoju z pozostałymi sąsiadami, zagwarantowanie stabilności ustroju, spłacenie długów wobec wojska, korzystne dokończenie wojny z Turcją. Ostatecznie przeważyły argumenty słowne (ustne i spisane na papierze), a zwłaszcza rozkolportowanie pisemnego potwierdzenia konwersji elektora saskiego na katolicyzm. Mimo rozgrzanych emocji, wbrew obawom nie doszło wówczas do starcia zbrojnego, co świadczy o roztropności przywódców szlachty. Elekcja 1697 r., choć rozdwojona, nie może być więc uznana za „najniemoralniejszą”, a wybór tych, którzy zagłosowali na Wettyna, nazywany „niedojrzałym”.