Streszczenie: Na ziemiach polskich po odzyskaniu niepodległości panowały różne systemy prawne odziedziczone po zaborcach. Odmienny stan prawny obowiązywał także w dziedzinie opieki społecznej. Najbardziej rozwinięte ustawodawstwo w tym zakresie istniało w dawnym zaborze pruskim. Na terenie byłego zaboru austriackiego nie było jednolitego systemu polityki społecznej, a na terenie byłego zaboru rosyjskiego instytucja państwowej opieki społecznej praktycznie nie istniała. Pomimo, że postanowienia Konstytucji marcowej położyły podwaliny pod rozwój ustawodawstwa opiekuńczego, to dopiero wejście w życie ustawy z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej przyniosło znaczącą zmianę w organizacji opieki społecznej, w tym przede wszystkim opieki nad dzieckiem. Regulacja ta, formalnie obowią-zująca przez 67 lat zorganizowała zinstytucjonalizowany system opieki społecznej w II Rzeczypospolitej, który miał uzupełniać system ubezpieczeń społecznych, stąd jego beneficjentami były osoby, które w chwili prac nad ustawą o opiece społecznej nie podlegały ubezpieczeniom tj. dzieci, matki z dziećmi, bezrobotni, inwalidzi, czy też osoby starsze. Po wejściu w życie ustawy o opiece społecznej z 1923 r. działalność społeczno-opiekuńcza prowadzona przez Wydział Opieki Społecznej Zarządu Miasta Lublina została w znacznym stopniu rozbudowana i podzielona na trzy główne działy: opieki zamkniętej, półotwartej i otwartej. Opieka otwarta pole-gała na niesieniu pomocy w formie świadczeń materialnych, bez zmiany środowiska, w którym uprawniony przebywał. Była to ze swej istoty opieka nieobejmująca wszystkich potrzeb uprawnionego, czyli niepełna. Zadanie opieki otwartej polegało na uzupełnianiu braków życiowych dla zabezpieczenia minimum najpotrzebniejszych potrzeb. Opieka zamknięta, zwana zakładową, polegała na przeniesieniu potrzebującego opieki do nowych warunków, przystosowanych do jego potrzeb, odsuwając go tym samym od dotychczasowego środowiska, w którym funkcjonował. W praktyce oznaczało to umieszczenie osoby potrzebującej w zakładzie zamkniętym. Kategorię pośrednią między przedstawionymi powyżej typami stanowiła opieka półotwarta, do której zaliczało się czasowe przeniesienie osoby uprawnionej w inne warunki np. dla poratowania zdrowia (kolonie, półkolonie), dla uzupełnienia brakującej opieki domowej (żłobki dzienne dla dzieci matek pracujących). Z analizy przepisów ustawy o opiece społecznej z 1923 r. wywieść można, że działalność opiekuńcza samorządów w II Rzeczypospolitej musiała zmierzyć się z poważnymi trudnościami, spowodowanymi wadliwością uwarunkowań prawnych oraz niedofinansowaniem związków komunalnych. Pomimo tej niewydolności organizacyjnej, oceniając działalność Zarządu Miasta Lublina na polu organizacji opieki społecznej nad małoletnimi w mieście, stwierdzić należy, że biorąc pod uwagę ogrom ciążących zadań nie sposób przecenić starań Wydziału Opieki Społecznej w tym zakresie. Świadczy o tym przede wszystkim niemalejąca, aż do wybuchu II wojny światowej, liczba dzieci korzystających z opieki zakładowej, pozazakładowej i półotwartej, jak również liczba istniejących zakładów oferujących opiekę najmłodszym.