Losy Romana Lenkiewicza (1896-1940?) oraz własne przeżycia we wspomnieniach żony Zofii Lenkiewicz-Ratyńskiej (1912-1989) oraz siostrzenicy Mirosławy Zakrzewskiej-Dubasowej (1913-2011).

Streszczenie: Po 17 września 1939 r. przekraczały Bug rzesze uciekinierów z sowieckiego „raju”. Relacje o tych wydarzeniach zachowały się i w mojej rodzinie; spisały je Zofia Lenkiewicz-Ratyńska oraz Mirosława Zakrzewska-Dubasowa. Łączy je m.in. traumatyczne wspomnienie twierdzy brzeskiej i związane z nią losy mojego ojca Romana Lenkiewicza, dzierżawcy majątków Czelejewo i Rakowica w pow. brzeskim. Powołany do wojska w końcu sierpnia został przydzielony do policji w pobliskich Łyszczycach, działał też w samoobronie ziemian. Przy udziale miejscowego komitetu rewolucyjnego został aresztowany 29 września i osadzony w twierdzy brzeskiej. W trakcie zatrzymania pobity, znalazł się w więziennym szpitalu. Żona Zofia przekazywała mu paczki do listopada 1939 r., kiedy urwał się z nim kontakt. Wraz z matką i kilkumiesięczną córką Zofia przedostała się przez Bug do Generalnej Guberni. Ucieczkę, którą szczegółowo opisuje, organizował jej ojciec Apolinary Tarczyński. Był on świadkiem dantejskich scen, kiedy przewoźnicy topili łodzie z ludźmi, grabiąc wcześniej ich mienie. Mirosławę Zakrzewską-Dubasową (siostrzenicę Romana) zatrzymała sowiecka straż graniczna w trakcie ucieczki przez Bug w grudniu 1939 r. Opisuje ona barwnie pobyt w żeńskiej celi w twierdzy brzeskiej. Przesłuchiwana jako „kontrabandzista”, została wypuszczona w pierwszych tygodniach 1940 r., jako że była zameldowana w Lublinie, w GG. Jej zdaniem Roman Lenkiewicz mógł być rozstrzelany już w twierdzy brzeskiej („o tym, że w twierdzy rozstrzeliwują – mówiło całe miasto”). Roman Lenkiewicz nie figuruje na żadnej z dostępnych obecnie list rozstrzelanych ani też aresztowanych na Zachodniej Białorusi.