Streszczenie: Dzieje Józefa Tarczyńskiego stanowią przykład trudnych losów inteligencji polskiej 2. połowy XIX w. Urodzony w 1841 r. w Płocku, był synem Kazimierza i Agnieszki z Wachulskich. Ojciec, budowniczy fortepianów, starał się umożliwić dzieciom zdobycie wykształcenia. Józef uczył się w płockiej Szkole Realnej; rozwijał także swoje uzdolnienia muzyczne. W 1861 r. wstąpił do Instytutu Muzycznego w Warszawie, w tymże roku, za udział w manifestacji patriotycznej został osadzony w Cytadeli. Nadal studiował, żyjąc w biedzie. Instytut ukończył w 1868 r. Po powstaniu utrzymywał się z lekcji muzyki, także w bogatych domach rosyjskich (m.in. gen. K. Witkowskiego), prawdopodobnie dzięki protekcji płk. A. Woroncowa-Weljaminowa, męża stryjecznej siostry Józefa. Krótko trwała wirtuozerska i kompozytorska kariera Józefa Tarczyńskiego, choć niektóre jego utwory długo cieszyły się powodzeniem. W 1874 r. został profesorem niższej szkoły fortepianu w Instytucie Muzycznym, udzielał też prywatnie lekcje muzyki. W 1876 ożenił się z Bronisławą Bobińską, z którą miał czworo dzieci, konieczność zarabiania pieniędzy utrudniała twórczą działalność. Uznawany za „utalentowanego fortepianistę”, poświęcił się niemal wyłącznie pedagogice. Przez blisko 30 lat uczył podstaw muzyki w niższych klasach Konserwatorium, które broniło się przed rusyfikacją. Był też popularyzatorem muzyki, współpracownikiem „Echa Muzycznego”, członkiem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Zmarł nagle w 1897 r. Zapisał się w historii polskiej muzyki jako „wyborny pedagog muzyczny”, nauczyciel podstaw fortepianu wielu znanych pianistów i kompozytorów. Światowa kariera wirtuoza stała się udziałem jego syna Stanisława, pierwszego skrzypka, dyrygenta i kompozytora, ucznia Stanisława Barcewicza.