Streszczenie: W okresie panowania Wazów szlachta czerska aktywnie uczestniczyła w działaniach militarnych prowadzonych przez polskich władców. Ziemia czerska z racji swego położenia była terenem przechodu, stacjonowania i wybierania stacji podczas wielu działań militarnych, w których wyniku niejednokrotnie doznawała zniszczeń, czego dowodzą wnoszone prośby do króla i lustracje dóbr królewskich. Służba wojskowa niosła w wielu przypadkach awanse i zaszczyty ziemskie, ale wymagała także lokowania własnego kapitału. Nic zatem dziwnego, że szlachta chętnie obierała zawód zawodowych żołnierzy, którzy poprzez służbę w armii zarabiali na swe utrzymanie oraz godne życie swych rodzin. Należy przy tym pamiętać, że podział ten jest płynny, a w sytuacji Mazowsza znaczenie miały także koligacje rodzinne, które niejednokrotnie dzięki służbie wojskowej umożliwiały zdobycie urzędu lub awansu na wakujące stanowisko dla zainteresowanego bądź członków jego rodziny. W artykule scharakteryzowano przedstawicieli szlachty czerskiej, którzy poprzez służbę wojskową wnosili wkład w działania militarne Rzeczypospolitej, a jednocześnie powiększali swoje rodzinne majątki. W przypadku ziemi czerskiej mamy do czynienia z wieloma rodami, w których tradycje wojskowe przekazywane były z pokolenia na pokolenie, co ułatwiało osiągnięcie kariery wojskowej i uzyskanie zaszczytów oraz profitów z obranej ścieżki kariery. Służba wojskowa szlachty czerskiej nie różni się znacząco od przedstawicieli innych ziem województwa mazowieckiego. Koligacje rodzinne, a także służba na dworze KJM w znacznym stopniu ułatwiała w zamian za zasługi wojenne pozyskanie nadań ziemskich dla przedstawicieli swojej rodziny z czego niewątpliwe korzystano. W wielu przypadkach służba wojskowa nie wybiegała poza ramy obowiązku wynikającego z koniecznej obrony ojczyzny, co skwapliwie podkreślano, próbując niekiedy zaliczyć swoje uczestnictwo w różnych potyczkach czy bataliach wojennych jako służbę wojska zaciężnego, podnosząc jednocześnie chwałę i prestiż domu oraz noszonego klejnotu szlacheckiego.